Çoğumuz yoğun bir duygu yaşadığımızda “kötüyüm” ya da “canım sıkkın” deriz ve konuyu orada bırakırız. Oysa araştırmalar, hissettiğimiz şeye daha ayrıntılı bir ad vermenin duygunun şiddetini yönetilebilir hale getirebildiğini gösteriyor. Bu etkiye psikolojide duygu etiketleme denir. Peki kelimelere dökmek, içimizdeki dalgayı neden küçültebilir?
Beyinde Neler Olur?
Güçlü bir duygu yaşandığında beynin tehdit algısıyla ilişkili bölgeleri hızla devreye girer. Duyguyu kelimeyle ifade etmeye çalıştığımızda ise planlama ve değerlendirme ile ilgili alanlar da çalışmaya başlar. Görüntüleme çalışmaları, duyguyu adlandırmanın tehdit tepkisiyle ilişkili etkinliği azaltma eğiliminde olduğunu düşündürüyor. Basitçe söylemek gerekirse, duyguya kapılmak yerine ona dışarıdan bakmaya başlıyoruz. Bu mesafe, “Ben öfkeyim” yerine “Şu an öfke hissediyorum” diyebilmemizi sağlar.
Daha fazlası için Ankara Çift Terapisi sayfasına göz atabilirsiniz.
Belirsizlik Yükü Hafifler
Adı konmamış bir sıkıntı çoğu zaman sınırsız görünür. Midedeki düğümün kaygı mı, hayal kırıklığı mı, yoksa utanç mı olduğunu bilmemek, kişiyi daha da huzursuz eder. Duyguya isim verildiğinde belirsizlik azalır ve ne yaşandığına dair bir çerçeve oluşur. Ayrıca “sinirli” gibi geniş bir kelime yerine “kırgın”, “haksızlığa uğramış” ya da “yetersiz hissediyor” gibi daha ince ayrımlar yapmak, ihtiyacınızı anlamanızı kolaylaştırır. Kırgınlık anlaşılmayı, yorgunluk dinlenmeyi, kaygı güvence arayışını işaret edebilir.
Günlük Hayatta Nasıl Uygulanır?
Önce bedeninize dönün. Göğsünüzde sıkışma, omuzlarda gerginlik ya da midede boşluk gibi sinyalleri fark edin. Sonra kendinize şunu sorun: “Şu an hissettiğim şey tam olarak ne?” İlk aklınıza gelen kelimeyle yetinmeyip daha özgül bir alternatif arayın. Gerekirse duyguyu bir cümleyle tamamlayın: “Toplantıda söz kesildiği için küçümsenmiş hissediyorum.”
Süreci birlikte planlamak için çift Terapisi Ankara sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Yazmak da işe yarar. Günde beş on dakika, yargılamadan ve dil bilgisi kaygısı olmadan hislerinizi yazın. Duygu isimlerini genişletmek için kendinize küçük bir kelime listesi hazırlayabilirsiniz. Ne kadar çok seçeneğiniz olursa, ayrım yapmanız o kadar kolaylaşır. Bir güvendiğiniz kişiyle paylaşmak da duygunun ağırlığını azaltabilir.
Sınırlar ve Destek
Adlandırma tek başına her sıkıntıyı çözmez. Travma, süregelen çökkünlük ya da panik gibi durumlarda duyguları kelimelere dökmek zor olabilir ve bu normaldir. Yoğun duygular günlük işleyişinizi, uykunuzu veya ilişkilerinizi uzun süre bozuyorsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurmak yerinde olur. Terapi sürecinde duyguları tanımak ve ifade etmek zaten önemli bir çalışma alanıdır.
Kısacası, hissettiğinizi doğru kelimeyle söylemek duyguyu yok etmez ama onunla ilişkinizi değiştirebilir. Küçük bir alışkanlık olarak başlatın: her gün en az bir duygunuzu mümkün olduğunca özgül biçimde adlandırın.
Bu yazıyla bağlantılı bir başka konu: Haftasonu Çatışmalarının Ardındaki Beklenti Farkları