Günlük konuşmada “takıntılıyım” ifadesi çoğu zaman düzenli, titiz ya da bir konuya fazla meraklı olmak anlamında kullanılıyor. Oysa obsesif düşünceler, kişinin istemediği halde zihnine giren, rahatsızlık ve kaygı yaratan, kolay kolay uzaklaştırılamayan düşünce, görüntü ya da dürtülerdir. Bu fark, hem durumu doğru anlamak hem de gereksiz suçluluktan kurtulmak için önemlidir.
Daha fazlası için Ankara Çift Terapisi sayfasına göz atabilirsiniz.
Obsesyon ve kompulsiyon nedir?
Obsesyon, zihinde tekrar tekrar beliren ve kişiye yabancı gelen içeriklerdir. Kirlenme korkusu, kapıyı kilitlemediğine dair şüphe, birine zarar verme düşüncesi ya da düzen ve simetri ihtiyacı sık görülen örneklerdir. Kompulsiyon ise bu kaygıyı azaltmak için yapılan tekrarlayıcı davranış veya zihinsel ritüeldir: tekrar tekrar el yıkamak, kontrol etmek, sayı saymak, içinden dua ya da cümle tekrarlamak gibi. Kaygı kısa süre azalır, ama düşünce daha güçlü geri döner ve döngü pekişir.
Her yoğun düşünce takıntı değildir
Sınav öncesi aynı konuyu düşünmek, sevdiğiniz birini merak edip sık sık aramak ya da bir hobiye saatler ayırmak takıntı sayılmaz. Bu düşünceler genellikle isteyerek yönlendirilir, keyif ya da amaç içerir ve işlevselliği bozmaz. Obsesif düşüncelerde ise kişi onlardan rahatsız olur, mantıksız olduğunu bilse de duramaz. Belirti olarak günde bir saatten fazla zaman almaları, iş, ilişki ve uyku düzenini bozmaları dikkat edilmesi gereken işaretlerdir. Ayrıca istenmeyen zararlı düşünceler yaşamak, o eylemi yapacağınız anlamına gelmez; zihin bu içerikleri tam da kişi için değerli olan şeylere dair üretir.
Görüşme süreci hakkında ayrıntılar çift Terapisi Ankara bölümünde yer alıyor.
Başa çıkmada sık yapılan hatalar ve yardım yolları
En yaygın hata, düşünceyi bastırmaya çalışmaktır. Bastırma çoğu kez düşünceyi sıklaştırır. Bir diğeri, çevreden sürekli güvence istemektir; “Gerçekten bir şey olmaz, değil mi?” sorusu rahatlatır ama şüpheyi besler. Kaçınma davranışları da korkuyu küçültmek yerine büyütür. Düşünceyi fark edip “bu bir obsesyon” diye adlandırmak, onunla tartışmadan akışına bırakmak ve ritüeli ertelemeyi denemek faydalı başlangıçlardır. Bilişsel davranışçı terapi içindeki maruz bırakma ve tepki önleme yöntemi bu alanda en çok incelenen yaklaşımlardan biridir. Gerekli görüldüğünde hekim değerlendirmesiyle ilaç tedavisi de gündeme gelebilir.
Belirtiler yaşamınızı kısıtlıyorsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurmak güçsüzlük değil, doğru bir adımdır. Doğru tanı ve uygun destekle birçok kişi belirtilerini yönetilebilir düzeye indirebilir.
Devamında şu sayfa da işinize yarayabilir: Çocuğa Harçlık Verirken Para Değerini Öğretmek